de_twentsche_courant_tubantia

Trends hoppen door de tijd

Door Machteld Leistra

Trends zijn ongrijpbaar. Iets slaat aan  of iets slaat niet aan. Maar hoe  komt het dat we de ene keer massaal  piercings laten zetten en de andere keer  allemaal een hoofddoekje  dragen? Oftewel: waarom is iets het ene moment hot en het andere moment not?

De vliegtuigriem als  mode-item, wie had dat ooit gedacht. Onlangs  kwam in het nieuws dat een Noorse  lluchtvaartmaatschappij al een  tijdje heeft te kampen met een vreemd fenomeen:  de stoelriemen  verdwijnen, omdat ze op dit moment erg hip zijn om te dragen als   broekriem. Jongeren stelen de riemen dus om mee te kunnen doen met de nieuwste  trend. De Nederlandse luchtvaartmaatschappijen  zijn gewaarschuwd.

Hoogstwaarschijnlijk is een of ander  popidool begonnen met het  dragen van een vliegtuigriem als modeaccessoire, want  tot de verbeelding sprekende personen zijn de aanjagers van modetrends.  Dat zegt  ook Kitty de Leeuw, sociologe en schrijfster van het boek  `Jong!  Jongerenculturen en hun stijl in Nederland 1950-2000`.  `Popsterren worden  driftig ge├»miteerd. Door hun keuze voor een  bepaald idool vinden ze aansluiting  bij een of andere subcultuur.`

Nadat de hiphoppende Beastie Boys in de  jaren tachtig met  Mercedessterren om hun nek in hun videoclips waren opgedraafd,  was geen enkele auto van dat merk meer veilig. Toen de hippe  sieraden eenmaal  nagemaakt in de winkels lagen was het ook  meteen weer over. Het is natuurlijk  veel stoerder om het kleinood  eigenhandig van een echte auto af te wrikken dan  hem `laf` in een winkel aan te schaffen.

En daar zit `m dus de kneep van een trend.  Want als een trend  wordt opgepikt door de commercie en vervolgens door de massa,  is  de echte trend alweer lang en breed voorbij. Kitty de Leeuw: `De mainstream pikt een trend steeds sneller op. Dat begon in de  hippietijd,  toen er ineens India-achtige jurken bij de Bijenkorf  hingen en kort nadat de  punk in kwam, verkocht C&A al  neplerenrokjes met een kettinkje erdoor.  Degenen die met een trend  beginnen, vormen een klein clubje met een gezamenlijke  interesse:  muziek of een vrijetijdsbesteding, skaten bijvoorbeeld. Die mensen   lopen voorop en krijgen aanhang. Zodra de massa hen volgt, houden de  trendsetters er mee op en verzinnen iets nieuws.`

Nu zijn het dus popsterren, dj`s en  televisiepersonality`s die trends  maken, maar rolmodellen zijn er altijd al  geweest. In de negentiende  eeuw was dat bij voorbeeld keizerin Elisabeth van  Oostenrijk. Alles  wat zij droeg, werd nageaapt door haar hofhouding en de rest  van  de toenmalige high society. Was je arm dan kon je je het natuurlijk  niet  veroorloven om een kleermaker of couturier de nieuwste jurk  van Sissi te laten  namaken. Daarna waren het de toneel- en nog  later de filmsterren die  toonaangevend waren. De sterren van het  witte doek waren gekleed volgens de  nieuwste modesnufjes en hun  haar was volgens de laatste trends gekapt. Het  ontstaan van de  confectie-industrie en de almaar groeiende welvaart maakten dat  de  mode bereikbaar werd voor iedereen. De Leeuw: `In de jaren dertig  adverteert  C&A al met foto`s van filmsterren uit die tijd met  daarnaast de daarvan  afgeleide japonnetjes die je bij het warenhuis kon kopen.`

Trends waren toen nog niet voorbehouden aan  de jeugd, want een  jongerencultuur bestond nog helemaal niet. De Leeuw: `Greta  Garbo leende zich bijvoorbeeld uitstekend als rolmodel voor wat  oudere vrouwen.  Pas in de jaren vijftig zien we een jeugdcultuur  ontstaan. Het idee waar wij al  helemaal aan gewend zijn dat jongeren hun eigen leefruimte hebben, een  vriendenkring en  uitgaansmogelijkheden, dat bestond daarvoor helemaal niet.`

Elvis Presley en James Dean waren de  trendsetters van die tijd. Hoe  zij eruit zagen gold als extreem en shockerend.  Een prima middel  dus om je af te zetten tegen die burgerlijke ouders van je.  `Een  vetkuif en een spijkerbroek dat was in die tijd echt nieuw. Als je  toen  vijfendertig was, haalde je het niet in je hoofd om zoiets te dragen`, aldus  Kitty de Leeuw.

Vaak zit er meer achter een modetrend dan  het blind volgen van  een idool. Met kleding en accessoires druk je een bepaalde  status of  afkomst uit. Begin jaren negentig kwam bij voorbeeld de gewoonte  in de  mode om je - veel te grote - broek op halfzeven te hangen.  Deze trend is naar  verluidt ontstaan in de gevangenissen van Amerika. Daar worden standaard de  riemen van gedetineerden  afgepakt om te voorkomen dat ze zichzelf of een ander  ermee  verwonden. En zonder riem zakt de broek af. Hetzelfde is het geval  als je  uit een wat armere wijk komt en je de broek aan hebt van je  veel grotere broer,  of als de broek op de groei is gekocht. Deze stijl  werd door hiphoppers en  wiggers (blanke hiphoppers) gevolgd en  zo werd iets waar je je eigenlijk voor  zou schamen een trend.

Iets uitdrukken met kleding gebeurt in veel  jeugdculturen. De  Leeuw: `De hippies verafschuwden de consumptiemaatschappij en  zetten zich af tegen de uniforme massaproductie. Zij kozen dus  kleding uit  landen of van bevolkingsgroepen die zij idealiseerden:  India, Afrika, Mexico en  de indianen. Skinheads verheerlijkten juist  de arbeidersklasse en het kwam erop  aan de juiste merken te  dragen: Doctor Martens aan je voeten (echte  werkmansschoenen),  een Fred Perry poloshirt (Perry was de eerste arbeider die  Wimbledon won).

Door televisie en internet volgen trends  elkaar tegenwoordig in een  razendsnel tempo op. Trendsetters vinden hun  inspiratiebronnen  overal. Niet alleen de toekomst, maar ook het verleden is een  voedingsbodem voor trends. De blokhakken uit de jaren zeventig  golden niet lang  geleden nog als belachelijk, maar nu zijn ze niet  meer uit het straatbeeld weg  te denken. Kitty de Leeuw: `Als je op  zoek bent naar iets om je te onderscheiden  in het heden stuit je al  gauw op iets van het verleden. Overigens zijn deze  retrostijlen nooit het precies herkauwen van wat eens was.`

Het dragen van merkkleding is een van de  belangrijkste trends van  de afgelopen jaren. Het komt erop neer de juiste merken  te dragen.  De Leeuw: `Je ziet dan dat bepaalde groepen zich bepaalde merken gaan  toe-eigenen. Zoals de hiphoppers dat deden met Tommy  Hilfiger en Helly Hansen.`

Fabrikanten en reclamemakers springen daar  gretig op in en zetten  de trendy merken vakkundig in de markt. In een  Benetton-advertentie speelt de kleding totaal geen rol en een merk  als Ralph  Lauren roept onmiddellijk associaties op van glooiende  gazons, landhuizen en  cricketspelers. `Merken bieden een soort  houvast`, zegt Kitty de Leeuw. `Ze  worden gelezen door je sociale  omgeving. Het is dus een soort taal geworden  waarin je je stijl uitdrukt.`

Extra info: Tot en met 3 september is in  Het Schielandshuis in  Rotterdam (Korte Hoogstraat 31, tel. 010-2176767) nog de  tentoonstelling Jong! te zien over jongerenculturen en trends in  Nederland. Van  14 oktober tot en met 3 maart 2001 verhuist de expositie naar het Limburgs  Museum in Venlo.

┬ 

┬ 

[intro] [inleiding] [verschijningsvorm] [lessen]

[intro] [inleiding] [verschijningsvorm] [lessen]